iskender pala

iskender pala

Bu blog saygıya değer İskender Pala hocamın şahsi sayfası olmayıp onun mümtaz şahsiyetine duyduğumuz derin sevgi üzerine açılmış ufak bir çalışmadır. Acizane emeklerle hazırlanmıştır.Kendisini ve el emeği göz nuru olan "Şahane Güzel" eserlerini burada yayınlamak bizim içim bir şereftir. Eğer hakkı ile büyük üstad İSKENDER PALA'yı anlatabilirsek ne mutlu bize. Kusurlar bizden GÜZELLER üstadımdan.

THE CULTURE NURTURED BY THE FATIH SULTAN MEHMET

23/9/2009
Kategori: Eserler

FATIH SULTAN MEHMET

       

      There is no doubt that while he was making plans fort he future he put to the fore not only  the conquest of Constantinople and the establishment of a Muslim Turkish state ,at the same time he was aiming to be the ruler of the Christian Roman Empire.It was to this end that he became interested in positive sciences ,with philosophy and mathematics taking the lead ,followed by the history of mankind ,world geography and military sciences.

 

      His desire to learn was so great that he was be able to become specialized in a number of different scientces to such a degree that he could discuss them in detail with experts.This desire was some sort of compelling force which allowed  him to take pleasure from learning.All of these studies in positive sciences ,which began when he was still a child,comprising religious studies.Qur’anic sciences ,hadiths,Islamic philosophy ,Islamic jurisprudence ,logic,etc,prepared him so that he could take the world in his hands like an apple and play with it.

 

      After conquering Constantinople and becoming the Emperor of the East and the West ,whenever he heard of a scholar ,anywhere in the world,Faith would send expensive and valuable  presents,inviting the scholar to the palace int the desire to use the possibilities presented by that person’s knowledge int he service of the state .His efforts in this matter-according to all historians,all of whom are in agreement on this matter-were to such an incredible degree that no other ruler can be compared to him.When bringing the famous Turkestan mathematician and astronomer Ali Kuşçu to İstanbul , he gave him 1000 akçe

for the journey ; it is known that he set a value on the famous poets and scholars in the Molla Mosque of 1000 akçe per head.

 

     Fatih saw himself ,after the conquest of Constantinople ,as the sovereign of both Muslims and Christians,granting the Christian Orthodox and other non – Muslim populations as many special privileges as the Muslim subjects.He interacted with many leading Christian subjects in order to become beter acquanted with the culture of the groups that made up the state as well as to guide the administration in a multicultural direction.He read and studied the Bible an deven entered into debates with Patriarch Maxium Manuel and Patriarch Georgios Gennadius Scholarius ; he ordered that the results from such discussions be written up.In fact in the work “TurcoGraecia” by Martin Curusius,the text written bye Scholarius is recorded in Latin and Greek scripts.

 

    In Fatih’s palace there were clerks who wrote Greek (Dimitrios Apocaucas Kiritsiz),scholars who held lessons in Arabic (Hocazade ,Molla Yegan ,etc.),doctors who had been educated in Greek and Latin (Jacopo de Gacta),master poets who wrote in Turkish (Ahmet Pahsa,Mahmut Pahsa,etc.)and finally people like Molla Gürani ,Molla Hüsrev and Sinan Pasha.Faith would discuss theology with some of these people , with others he would talk about politics ,while giving his opinion to yet others on philosophy or astronomy.If he felt the need for more he would have books brought to him,studying from them and learning.

 

    There were not just books of the Orient among the books he read or those his courtiers read to him;to the same degree that were Eastern Islamic treatises,there were the  works  of Laertius,Quintus Curtis ,Herodotus Livy and Works of other Western writers.His courtier ,Kritovulos,who wrote about Fatih’s life in Greek ,recorded that:”he was interested in the history of Alexander ,Pompey and Julius Caesar ; he read works on Greek philosophy and was especially interested in Aristotle and the philosophy of Stoicism.

 

    Sixteen Works in Greek were written at the palace ,some works from the West were translated into Arabic ,maps were collected of different areas of the world and new maps were drawn up.Bellinin was invited to the palaced to paint,binding and illumination workshops were set up ;these are onlye a few of many such activities.All of these were the result of Fatih’s Outlook as a world conqueror .According to his perception,only  after a nation had imbibed lofty aspects of science and culture was it possible for it to rule the world.It was purely fort his reason that ,if onlye for a short period ,the entire cultural acumulation of his personality was reflected first in the palace organization and the medrese which he had established ,before leaving its mark on the scholarly world of the Ottomans.In fact , the same high culture that we can see in his actions,in the civilzation he established and in his historical achievements also shows itself from time to time in his poems.

 

    Couplet

 

    Many commanders who came in former years were not able to habe the chance to conquer Constantinople.Only Fatih Sultan Mehmet conquered Constantinople and commemorated the conquest by saying “Âhirün”.

 

The word Âhirün (the later ones)gives the number 857 when calculated according to the ebced  calculations .This number is the year of the conquest of İstanbul according to the Islamic calendar;that is 1453.

 

İskender Pala Kırmızı gülSultans of Poems

Yorum (yok) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı

Bir Güzel daha

7/9/2009



Ol gice kim doğdu ol hayru’l—beşer
Ânesi anda neler gördü neler
Dedi gördüm ol Habîb’in anesi
Bir aceb nûr kim güneş pervanesi

1880’li yılların başlarında, Tanzimat ve Servet—i Fünûn edebiyatının ünlü şairleri bir araya geldikleri bir gün, söz Süleyman Çelebi’nin mevlidinden açılmış. Muasırlaşmak, İslamlaşmak Türkleşmek fikirlerinin tartışıldığı, edebiyatımızın Batı’ya açıldığı, hatta Batı’ya kapılandığı yıllar. Aralarında bir karar alıp yıla yakın zamandır okunan mevlidin bazı kelimeleri artık eski ve anlaşılmaz durumdadır, üstelik o vakitten bu yana dilimiz de, edebiyatımız da değişmiştir. İşte bu yüzden mevlidi yeniden yazmalıyız!” demişler. İçlerinden bazıları kalemi ele alıp yeni tarzda manzum bir mevlid yazmaya da başlamışlar. Yazdıklarını birbirlerine okuyor, karşılaştırıyor ve uygun olan beyitleri alıp alt alta diziyorlarmış. Nihayet sıra ”Bir aceb nûr kim güneş pervanesi” mısraına gelince düşünmüşler, taşınmışlar ve içlerinden biri kalemi yere çalmış. Ağzından dökülen cümleler , aslında hepsinin birbirlerine itiraf edemedikleri kanaatleri imiş: ”Bu derece muhteşem bir beyit dururken bunu yeniden yazmaya kalkışmak ....tir. Bırakınız yenisini yazmayı, benzerini bile kaleme almak mümkün değildir!”

Yorum (yok) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı

Katre-i Matem'den Katreler

7/8/2009


Okuyor,okurken ağlıyordu:

“Osmanzade’den Hafız Çelebime,

Cümle arz-ı selam,mahabbet ve meveddetten sonra

Sezâm , refik-i dilpesendim,ruhum efendim,

Lale!..İstanbul’da söylenen en zarif kelimedir…Nisan ve Mayıs aylarını süsleyen bir  sehl-i mümteni…Bir yaratılış şahikası,bir güzellik masalıdır.

       Lale bir ilham ;güzellik uğuldar renklerinde ,sevgiler çoşar yapraklarında.Lale bir güzel bahçe,şevk ile yürünür  tarhlarında ve şavklar saçılır altı yöne altı yaprağından.Lale hasbi bir tebessüm,kalbî bir yakınlık…Lale bir aşkın adı;bir derin hüzün buketi…Lale ile acı gerçekler mutlu düşlere,paslı demirler parlak gümüşlere, yavuz bakışlara tatlı gülüşlere döner birden ; lale ile uğruna can verilecek bir sevgili yaşar içimde .Lale başıma taç ve ben ona muhtaç.İstanbul toprağına düşmeyince bir lale renge durmaz yaprağı,gülümsemez çiçeği.Bâkir kâselerinde demlenmiş düşler getirir lale hayatımıza ve yaşama sevinci vurur kalplerimizin duvarlarına.Kapa gözlerini ve dinle saki,bir İstanbul lalesinin çığlıklarını duyuyor musun?!.. İstanbul’a çıkmayan bir lale yolu,laleye çıkmayan bir İstanbul kadar kayıptır,yitiktir.Rüzgârları toplayan hüzünler ağlar yoksa İstanbul bahçelerinde ve bir kabir başında yas tutar gibi laleler seher vakitlerinde…

 

Arz-ı ihlas u meveddet daima


Nûr-ı aynım kardeşim,baki dua.

    İskender Pala Kırmızı gülKatre-i Matem

Yorum (5) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı

İstanbul'un Lale Zamanı!..(Katre-i Matem )

16/4/2009

İskender Pala ile Katre-i Matem üzerine bir söyleşi

     

İskender Pala, divan edebiyatı araştırmaları üzerine çalışırken, 2004 yılında "Babil'de Ölüm İstanbul'da Aşk" adlı romanıyla yazı hayatına yeni bir kapı açmıştı. Bu ilk romanın devamı gelecek miydi? Yaklaşık beş yıl aradan sonra gelen "Katre-i Matem" (Kapı Yayınları), Pala'nın roman türünü de sürdüreceğini gösteriyor.

Katre-i Matem, müzayededen alınan elyazması bir kitabın hikâyesi olarak başlıyor. Okurlar, bu elyazması kitabın açtığı kapıdan içeri giriyor ve bir devre adını veren 'lale'nin izinde yazarın oluşturduğu büyüleyici atmosferin içinde yol alıyor. Katre-i Matem, Osmanlı'nın en tartışmalı günlerinden hayat sahneleri çiziyor. O günlerde yaşanan aşklar da yer buluyor romanda. Sevdiğini, evliliklerinin ilk gecesinde kaybeden kahramanın izinde, Lale Devri'nden Patrona Halil isyanına kadar bir yolculuğa çıkıyor okur. Roman, bir yanıyla sürükleyici bir polisiye, bir yanıyla da aşk romanı. İskender Pala ile yeni romanını konuştuk. Pala, ileride bir filme senaryo olabilecek Katre-i Matem'i, kendisi için yazdığını söylüyor.

Roman, müzayededen alınan elyazması bir kitabın hikâyesi olarak başlıyor. Kitabın başına neden okurun alışık olmadığı özellikte bir sunuş bölümü yerleştirme ihtiyacı duydunuz ve hayali bir yazar oluşturdunuz?
Tarihî romanların okuyucusu bilhassa diyaloglarda tarihî cümleler veya eski tarz bir anlatım arayabilir. Bu durumda o dilin eski kelimelerini bilmeyen kitleye kendinizi kapatmanız söz konusudur. Oysa tarihimizi en ziyade öğrenmesi gerekenler, gençlerimizdir. Benim gündelik dilimi bile ağır bulan bir gençlik yaşıyor. Bu yüzden bulduğum elyazmasını yalınlaştırarak romanın dil sorununu çözmeye çalıştım.

Romanın özünde bir çiçek, yani lale var. Sizin için laleyi bu kadar esrarlı kılan ne?
İki yıl evvel İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına İstanbul'da Lale Zamanı adıyla bir kitap hazırlamış ve o dönemde lale hakkında araştırmalar yapmıştım. Lalenin nasıl yetiştirildiği, tarihî ve kültürel arka planı, XVI. ve XVIII. yüzyıllarda İstanbul'un lale merkezi olduğu, hatta bunlardan ikincisine sonradan Lale Devri adını takmamız vs. hep beni bu güzel çiçeğe yönlendirmişti. Üstelik de İstanbul, bütün zamanları içinde en güzel, en estetik, en zarif ve yaşanılır halini o çağda yaşamıştı. İstanbul ile lale birleşince her ikisini de anlatmadan duramazdım.

Ele aldığınız dönem, belki de Osmanlı'nın en tartışmalı dönemi. Neden bu dönemi tercih ettiniz, biraz bugünleri andırdığından mı?
Lale Devri zenginin çok zengin, fakirin çok fakir olduğu, güvenlik ve sosyal adaletin tükendiği, bu arada modern hayata doğru atılımların yapıldığı, bilim ve fenne değer verilirken kültürün göz ardı edildiği, akıl tercih edilirken gönlün sahne dışına itildiği, sosyal çalkantı ve patlamaların gizli örgütler tarafından yapıldığı vs. yönleriyle günümüze bir izdüşümü sunmaktadır. Ben de bu yüzden Lale Devri'ni öne çıkardım. Ancak dikkat çekmek istediğim başka bir husus daha vardı: İstanbul'un Lale Zamanı. Yani lale çiçeği etrafında oluşan bir estetik açılım. İnsanların güzelliklere, gülümsemelere, yakınlaşmalara, tabiata, şiire en ziyade ihtiyaç duydukları bir zamandayız ve lale çiçeği ekseninde İstanbul bütün bunlara kapılarını açmış durumda. Lale çiçeği her şehirde güzeldir, ama en çok da İstanbul'a yakışır. XVI. yüzyılda Avusturya ve Hollanda'ya, XIX. yüzyılda da Kanada'ya İstanbul'dan gitmiştir. Ben yüzyıllar geçerken insan ögesinin hiç değişmediğini, değişen şeyin yalnızca kıyafetler olduğunu söylerim hep. İhtiraslar ve aldatmacalar, iyiler ve kötüler, yönetenler ve yönetilenler her zaman vardır ve her çağda aynı biçimde davranırlar. Yalnızca kullandıkları araçlar değişir.

Roman kahramanı Hafız Çelebi'nin ağzından lalenin hikâyesi anlatılırken, geçmişe özlemin vurgulandığını görüyoruz. Hatta kaçırılmış bir kız tanımlaması yapılıyor? Buradan okur tam olarak ne anlamalı?
Lale, Doğulu bir çiçektir ve ilk önce Türklerin bahçesinde açmıştır. Orta Asya'dan Anadolu'ya, Selçuklulardan Osmanlılar'a lale hikâyeleri doludur. Şimdi ise lale borsası Hollanda'da kuruluyor. Şimdi ben, lale hakkında geçmişe özlem duymakta haksız mıyım? Keşke laleyi şimdi de dünya piyasalarına İstanbul'dan gönderebiliyor olsaydık.

Romana yerleştirdiğiniz derkenar ve resimler bir romanda çok alışık olduğumuz bölümler değil...
Okuyucum benden aşk hikâyeleri dinlemeye alışkındır. Onları hayal kırıklığına uğratmak istemediğimi itiraf edeyim. Ayrıca aşk ile macerayı paralel ilerletmek için bir yenilik yapmak gerekmişti, onu yaptım.

Roman özünde bir aşk romanı gibi görünse de okuru maceradan maceraya gezdiren bir polisiye roman tadı da veriyor. Katre-i Matem'e hem aşk hem de polisiye romanı diyebilir miyiz?
Katre-i Matem'i aşktan ziyade macera romanı diye kurguladım. Kovalamacanın kaynağını aşka bağladığım için hem aşk hem de polisiye çizgisi paralel yürüdü.

Katre-i Matem, kurgusu itibarıyla film senaryosunu da andırıyor. Romanı bir gün beyazperdede görebilecek miyiz?
Romanı yazarken bir senaristin işini kolaylaştıracak hemen her şeyi yaptım. Filmi çok pahalı olacaktır; ancak mutlaka bir gün birileri bu senaryoyu film yapmak isteyecektir. Eğer Hollywood düzeyinde bir film olursa neden olmasın?!..

Romana son halini verirken Amerika'da olduğunuzu biliyoruz. Yabancı bir ülkede ve yalnız olmanız romana etki etti mi?
Amerika'ya ülkemizi temsilen bir yazar kolonisine katılmak üzere iki aylığına çağrılmıştım. Ancak iki hafta kalabildim. Bu iki haftada sakin bir zihin ile romanın son okumasını yaptım; pek çok yerini kısalttım, pek çok ilave yaptım.

İlk romanınızda divan edebiyatı yönünüz daha fazla hissediliyordu. Fakat bu romanınızda romancı-yazar yönünüz ağır basıyor. Siz iki romanınızı nasıl değerlendiriyorsunuz?
Katre-i Matem, Babil'de Ölüm İstanbul'da Aşk'a nazaran daha bir roman oldu sanırım. Çünkü Babil'de Ölüm'ü divan şiiri için yazmıştım, bunu kendim için yazdım.

08 Nisan 2009 Ali Pektaş - ZAMAN Gazetesi'nden alıntıdır.

Yorum (7) Yorum yaz! Kalıcı Bağlantı